„Lex szarlatan” — nowe przepisy przeciw pseudomedycynie. Co mogą oznaczać dla branży wellness, beauty i medycyny estetycznej?

12 maja 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określany publicznie jako „Lex szarlatan”. Projekt ma zwiększyć ochronę pacjentów przed pseudomedycyną, dezinformacją medyczną oraz działalnością osób podszywających się pod specjalistów medycznych.

Nowe przepisy już teraz wywołują szeroką dyskusję nie tylko w środowisku medycznym, ale również w branży beauty, wellness, longevity czy biohackingu. Wiele podmiotów zaczyna zadawać sobie pytanie: gdzie kończy się działalność wellness, a zaczyna działalność medyczna?

Czym właściwie jest „Lex szarlatan”?

Projekt nowelizacji ma przede wszystkim wzmocnić kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Według zapowiedzi rządu nowe przepisy mają umożliwić szybsze reagowanie na praktyki, które mogą wprowadzać pacjentów w błąd lub stwarzać zagrożenie dla zdrowia. Mowa m.in. o:

• przypisywaniu produktom lub usługom właściwości leczniczych bez potwierdzenia naukowego,
• zniechęcaniu pacjentów do leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną,
• podszywaniu się pod osoby wykonujące zawody medyczne,
• rozpowszechnianiu niebezpiecznej dezinformacji zdrowotnej.

W mediach pojawiły się również informacje o możliwości nakładania wysokich kar administracyjnych na podmioty stosujące praktyki uznane za pseudomedyczne.

Warto jednak podkreślić, że obecnie mamy do czynienia z projektem ustawy, a nie obowiązującym jeszcze prawem. Ostateczny kształt przepisów może ulec zmianie na dalszym etapie procesu legislacyjnego.

Dlaczego branża wellness i beauty interesuje się tym tematem?

Jeszcze kilka lat temu granica pomiędzy usługą kosmetyczną, wellness a świadczeniem zdrowotnym była dla wielu podmiotów stosunkowo intuicyjna. Dziś sytuacja wygląda inaczej.

Rynek rozwija się niezwykle dynamicznie. Kliniki oferują terapie anti-aging, wlewy witaminowe, konsultacje longevity, biohacking, diagnostykę stylu życia czy suplementację wspierającą zdrowie i samopoczucie. Coraz częściej komunikacja marketingowa zaczyna jednak zahaczać o obszary zarezerwowane dla działalności medycznej.

Problem pojawia się wtedy, gdy przekaz marketingowy sugeruje:

• leczenie chorób,
• skuteczność terapeutyczną,
• gwarantowany efekt zdrowotny,
• lub zastępowanie klasycznej diagnostyki i terapii.

To właśnie tego typu komunikaty mogą znaleźć się w centrum zainteresowania nowych regulacji.

Nie tylko lekarze. Ryzyko może dotyczyć również marketingu

Jednym z najciekawszych aspektów „Lex szarlatan” jest to, że projekt może wpływać nie tylko na osoby wykonujące zabiegi, ale również na sposób reklamowania usług i produktów.

W praktyce szczególnego znaczenia nabierają:

• treści publikowane w social mediach,
• opisy zabiegów na stronach internetowych,
• komunikacja influencerów,
• reklama suplementów,
• oraz używane sformułowania marketingowe.

Zwroty takie jak:

• „leczy”,
• „cofa chorobę”,
• „gwarantuje regenerację organizmu”,
• „zastępuje leczenie”,
  mogą być oceniane znacznie bardziej rygorystycznie niż dotychczas.

To ważny sygnał zwłaszcza dla branży wellness i medycyny estetycznej, która bardzo intensywnie opiera marketing na mediach społecznościowych.

Gdzie może przebiegać granica?

Projekt nie oznacza automatycznie zakazu działalności wellness czy beauty. Nadal istnieje ogromna przestrzeń dla legalnych usług związanych z poprawą samopoczucia, pielęgnacją, profilaktyką czy wspieraniem zdrowego stylu życia.

Kluczowe znaczenie może mieć jednak sposób komunikowania tych usług.

Bezpieczniejsze będą zwykle komunikaty odnoszące się do:

• komfortu,
• pielęgnacji,
• relaksu,
• wspierania dobrego samopoczucia,
• czy zdrowego stylu życia,

niż deklaracje sugerujące leczenie konkretnych schorzeń lub zastępowanie terapii medycznej.

W praktyce coraz większego znaczenia nabiera więc nie tylko sama usługa, ale również język używany w reklamie.

Co warto zrobić już teraz?

Nawet przed wejściem nowych przepisów w życie warto przeanalizować:

• opisy usług na stronie internetowej,
• treści publikowane na Instagramie i TikToku,
• regulaminy i dokumentację,
• komunikację dotyczącą suplementów i terapii,
• oraz sposób przedstawiania kwalifikacji personelu.

Dla wielu klinik premium, gabinetów medycyny estetycznej i marek wellness będzie to przede wszystkim kwestia uporządkowania komunikacji i ograniczenia ryzyk prawnych — nie zaś rewolucyjnej zmiany modelu biznesowego.

„Lex szarlatan” to prawdopodobnie początek większych zmian

Nowelizacja wpisuje się w szerszy europejski trend wzmacniania ochrony pacjentów przed dezinformacją zdrowotną i usługami bez potwierdzenia naukowego. Podobne dyskusje od kilku lat toczą się również w innych krajach UE oraz w Stanach Zjednoczonych.

Dla branży beauty, wellness i medycyny estetycznej może to oznaczać przede wszystkim większą potrzebę:

• przejrzystej komunikacji,
• ostrożnego marketingu,
• odpowiedniej dokumentacji,
• oraz jasnego rozdzielenia usług wellness od świadczeń medycznych.

Jednocześnie dobrze przygotowane podmioty nadal będą mogły bezpiecznie rozwijać swoje usługi — szczególnie tam, gdzie działalność opiera się na rzetelnej informacji, profesjonalnych procedurach i transparentnej komunikacji z klientem.